جراحی تعویض مفصل زانو؛ جایگزینی مفصل زانو

اگر در راه رفتن یا انجام کارهای روزمره دچار درد زانو هستید، احتمالاً زمان آن رسیده که به تعویض مفصل زانو فکر کنید.
این جراحی، که امروز با روش‌های نوین و کم‌تهاجمی انجام می‌شود، راهی قطعی برای رفع دردهای مزمن و بازگرداندن تحرک طبیعی مفصل است.

با جایگزینی مفصل آسیب‌دیده با پروتز مصنوعی، مشکلاتی مانند درد هنگام حرکت، محدودیت حرکتی یا انحراف زانو به‌طور کامل برطرف می‌شوند. دوره نقاهت نیز بسیار کوتاه‌تر از روش‌های قدیمی است و بیمار خیلی زود به زندگی عادی بازمی‌گردد.زیر نظر دکتر محمد واحدیان، این جراحی با دقت بالا و تکنیک‌های روز دنیا انجام می‌شود تا شما دوباره بتوانید بدون درد راه بروید و از تحرک لذت ببرید.

آشنایی با تعویض مفصل زانو

تعویض مفصل زانو یک عمل ارتوپدی مهم است که در آن مفصل آسیب ‌دیده زانو با یک مفصل مصنوعی جایگزین می‌شود. در این جراحی، پزشک بخش ‌هایی از استخوان و غضروف مفصل زانو را بر می‌دارد و مفصل مصنوعی که از فلز و پلاستیک ساخته شده است، جایگزین می‌کند. این جراحی زندگی بیماران را تغییر داده و بهبود بخشیده و درد آن‌ ها را کاهش می‌دهد، اما نیاز به دوره‌ای از توانبخشی و فیزیوتراپی دارد تا نتیجه مطلوب حاصل شود. برخی افراد در انجام این فیزیوتراپی ها کوتاهی می‌کنند که عوارض  چالش را از این جهت برای خود رقم می‌زنند.

کاندیدای تعویض مفصل زانو

کاندیدای مناسب برای تعویض مفصل زانو افرادی هستند که دچار آرتروز شدید، ساییدگی مفصل یا آسیب ‌های جدی زانو شده‌اند و با درد مزمن و محدودیت حرکت مواجه هستند. این جراحی بیشتر برای افراد بالای ۵۰ سال توصیه می‌شود، اما در برخی موارد، افراد جوان که آسیب ‌های شدیدی دارند نیز به آن نیاز پیدا می‌کنند.

بیمارانی که سایر روش‌ های درمانی مانند دارو، فیزیوتراپی و تزریق کورتون را امتحان کرده‌اند اما هنوز از درد و مشکلات حرکتی رنج می‌برند، گزینه مناسبی برای این جراحی هستند که البته باز هم باید بهترین متخصص ارتوپدی در تهران این مسئله را تایید کند. همچنین، کسانی که به حدی درد زانو دارند که فعالیت ‌های روزمره مانند راه رفتن، بالا رفتن از پله‌ها و حتی استراحت کردن را برایشان دشوار کرده است، کاندیدای این عمل محسوب می‌شوند.

ویژگی های عمل تعویض مفصل زانو                                                                         

عمل تعویض مفصل زانو دارای  ویژگی ها و مزایای زیادی است. در ادامه برخی از این موارد را بیان می‌کنیم.

• این جراحی به طور قابل توجهی درد ناشی از آرتروز یا آسیب‌ های مفصلی را کاهش می‌دهد.
• پس از جراحی، دامنه حرکتی زانو افزایش یافته و فرد فعالیت ‌های روزمره خود را راحت‌ تر انجام می‌دهد.
• برای بهبود عملکرد مفصل و جلوگیری از عوارض بعد از عمل، بیمار باید تحت جلسات فیزیوتراپی قرار گیرد.
• مفصل تعویض ‌شده بین ۱۵ تا ۲۰ سال عمر مفید دارد، اما میزان فعالیت فرد و نوع پروتز در این موضوع تاثیرگذار است.
• پس از جراحی، وابستگی بیمار به داروهای مسکن قوی نیز کاهش می‌یابد و این مسئله در جهت حفظ سلامت کبد و کلیه و دیگر اندام های داخلی اهمیت دارد.

عوارض تعویض مفصل زانو

عمل تعویض مفصل زانو، قطعا با عوارضی همراه می‌باشد. اما انتخاب یک جراح ماهر، رعایت مراقبت‌ های بعد از عمل تعویض مفصل زانو و انجام فیزیوتراپی خطرات را به حداقل می‌رساند. در ادامه برخی از عوارض احتمالی را بیان خواهیم کرد که البته باید ذکر کنیم این موارد برای همه افراد به وجود نمی‌آید.

• عفونت: در محل جراحی یا اطراف مفصل مصنوعی عفونت ایجاد می‌شود که نیاز به درمان با آنتی‌بیوتیک یا حتی جراحی مجدد دارد.
• لخته شدن خون: تشکیل لخته در وریدهای عمقی پا یکی از خطرات این جراحی است که باعث آمبولی ریه می‌شود.
• شل شدن یا ساییدگی مفصل مصنوعی: با گذشت زمان، مفصل مصنوعی شل شده یا دچار ساییدگی می‌شود که در برخی موارد نیاز به جراحی مجدد دارد.
• محدودیت در حرکت زانو: برخی بیماران پس از جراحی، دچار سفتی و محدودیت در دامنه حرکتی زانو می‌شوند.
• درد مداوم: برخی از بیماران حتی پس از جراحی، درد طولانی‌ مدت یا ناراحتی در زانو خواهند داشت.
• آسیب به عصب یا رگ‌ های خونی: در حین جراحی، احتمال آسیب به اعصاب یا عروق اطراف زانو وجود دارد که باعث بی‌ حسی یا ضعف عضلانی می‌شود.
• دررفتگی مفصل مصنوعی: در موارد نادر، اجزای مفصل مصنوعی از جای خود خارج می‌شوند و نیاز به اصلاح جراحی دارند.
• واکنش آلرژیک به مواد پروتز: در برخی موارد، بدن به مواد تشکیل‌ دهنده مفصل مصنوعی واکنش نشان می‌دهد که منجر به التهاب و ناراحتی می‌شود.

محدودیت سنی تعویض مفصل زانو

تعویض مفصل زانو محدودیت سنی ندارد، اما این جراحی برای افراد بالای ۵۰ سال که دچار آرتروز شدید یا آسیب ‌های مفصلی پیشرفته هستند، توصیه می‌شود. با این حال، در مواردی که آسیب زانو شدید باشد و روش ‌های درمانی دیگر مانند فیزیوتراپی، دارودرمانی و تزریق موثر نباشند، در افراد جوان ‌تر نیز انجام می‌شود. از آنجایی که مفصل مصنوعی طول عمر محدودی دارد ، در افراد جوان ‌تر که سطح فعالیت بالایی دارند، احتمال نیاز به جراحی مجدد بیشتر است. در مقابل، افراد مسن ‌تر که شرایط جسمانی مناسبی برای جراحی دارند، بدون نگرانی این عمل را انجام می‌دهند. بنابراین، تصمیم‌گیری در مورد انجام تعویض مفصل زانو بیشتر به شدت درد، محدودیت حرکتی و میزان تخریب مفصل بستگی دارد تا صرفا سن بیمار.

مشاوره با دکتر محمد واحدیان: ۰۲۱۲۶۶۱۵۰۳۱

عمل تعویض مفصل زانو برای چه افرادی مناسب نیست؟

عمل تعویض مفصل زانو برای همه افراد مناسب نیست و در برخی موارد، پزشکان انجام این جراحی را توصیه نمی‌کنند. در ادامه برخی از افرادی که کاندیدای مناسب این عمل نیستند بیان شده است.

• افراد مبتلا به عفونت‌های فعال: وجود عفونت در بدن، به‌ ویژه عفونت‌ های مفصلی، خطر بروز عفونت در مفصل مصنوعی را افزایش می‌دهد.
• افرادی با ضعف شدید عضلانی یا مشکلات عصبی: اگر عضلات اطراف زانو بسیار ضعیف باشند یا مشکلات عصبی باعث عدم کنترل مناسب زانو شود، نتیجه جراحی مطلوب نخواهد بود.
• بیماران با پوکی استخوان شدید: در مواردی که استخوان‌ ها بسیار ضعیف و شکننده باشند، احتمال شکستگی یا عدم پایداری مفصل مصنوعی افزایش می‌یابد.
• افرادی با مشکلات قلبی یا ریوی شدید: بیمارانی که دچار بیماری‌ های جدی قلبی یا ریوی هستند، نمی‌توانند بیهوشی و روند بهبودی بعد از عمل را تحمل کنند.
• افرادی با اضافه‌ وزن شدید: چاقی مفرط فشار زیادی به مفصل مصنوعی وارد کرده و باعث ساییدگی زودرس یا شکستگی پروتز می‌شود.
• افرادی با بیماری‌های مزمن کنترل‌ نشده: مشکلاتی مانند دیابت کنترل‌ نشده، نارسایی کلیوی یا اختلالات خونی روند بهبودی را مختل کرده و خطر عوارض را افزایش می‌دهند.

عمر مفصل مصنوعی زانو چقدر است؟

عمر مفصل مصنوعی زانو به‌ طور میانگین بین ۱۵ تا ۲۰ سال است، اما این عدد می‌تواند بسته به شرایط بدنی بیمار، نوع پروتز مورد استفاده، تکنیک جراحی و سبک زندگی فرد متفاوت باشد. در بیمارانی که فعالیت‌های بدنی شدید، وزن بالا یا بیماری‌های زمینه‌ای دارند، ممکن است طول عمر مفصل کمتر شود. در مقابل، بیمارانی که نکات مراقبتی پس از عمل را رعایت می‌کنند، از حرکات پرفشار خودداری می‌کنند و ورزش‌های مناسب انجام می‌دهند، مفصل مصنوعی دوام بیشتری خواهد داشت. در صورت فرسودگی یا شل شدن مفصل در آینده، امکان انجام جراحی مجدد (بازنگری یا تعویض دوم) نیز وجود دارد.

بعد از تعویض مفصل زانو چقدر نباید سرکار برویم؟

مدت زمان دوری از کار پس از تعویض مفصل زانو بستگی به نوع شغل و روند بهبودی بیمار دارد. بازگشت به کار باید با نظر جراح ارتوپد انجام شود تا از آسیب ‌دیدگی مجدد زانو جلوگیری شود. در ادامه برخی از این موارد بیان شده است.

• شغل‌ های اداری و کم‌تحرک : افرادی که در محیط‌ های اداری کار می‌کنند و نیاز به فعالیت فیزیکی زیادی ندارند، بین ۴ تا ۶ هفته پس از جراحی به کار خود بازمی‌گردند.
• شغل‌های متوسط از نظر فعالیت: افرادی که در طول روز نیاز به ایستادن یا راه رفتن دارند، مانند معلمان یا فروشندگان، به ۸ تا ۱۲ هفته زمان برای بهبودی نیاز دارند.
• شغل‌های سنگین و فیزیکی: کسانی که در مشاغل سخت مانند کارگری، کشاورزی یا ورزش ‌های حرفه‌ ای فعالیت دارند، ۳ تا ۶ ماه یا بیشتر نیاز دارند تا بتوانند به کار خود بازگردند.

از کجا بفهمیم که نیاز به جراحی تعویض مفصل زانو داریم؟

اگر درد زانو شدید و مداوم باشد، حتی در حالت استراحت و با روش ‌های غیر جراحی مانند دارو، فیزیوتراپی یا تزریق بهبود نیابد، نیاز به تعویض مفصل زانو می‌باشد. محدودیت حرکتی، مشکل در انجام کارهای روزمره مانند راه رفتن و بالا رفتن از پله‌ ها، تغییر شکل زانو، تورم مزمن و اختلال در زندگی از دیگر نشانه ‌های نیاز به این جراحی هستند. همچنین، اگر تصاویر رادیولوژی نشان‌ دهنده ساییدگی و تخریب شدید مفصل باشند، پزشک این جراحی را توصیه می‌کند. برای اطمینان، باید با متخصص ارتوپدی مشورت کرده و بررسی ‌های لازم را انجام داد.

تعویض مفصل زانو برای همیشه است یا نیاز به تعویض مجدد دارد؟

تعویض مفصل زانو یک جراحی بلند مدت و پایدار محسوب می‌شود اما دائمی و مادام‌العمر نیست. عمر متوسط مفصل مصنوعی بین ۱۵ تا ۲۰ سال است و پس از این مدت، بسته به میزان فرسایش، شل شدن یا بروز عوارض، ممکن است نیاز به تعویض مجدد مفصل زانو (جراحی بازنگری) باشد. البته در بسیاری از بیماران، به‌ویژه افراد مسن یا کسانی که فعالیت‌های پرفشار ندارند، همان مفصل اولیه تا پایان عمر کارایی خود را حفظ می‌کند. در صورت مراقبت صحیح، حفظ وزن مناسب و پرهیز از فشار زیاد بر زانو، احتمال نیاز به تعویض مجدد کاهش می‌یابد.

سوالات متداول

1.می‌توان پس از تعویض مفصل زانو نماز را به‌ صورت ایستاده خواند؟

پس از پایان دوره توانبخشی و بازگشت توان حرکتی، بسیاری از بیماران می‌توانند نماز را به‌صورت ایستاده بخوانند که البته به زمان نیاز دارد. اما نشستن کامل روی زمین ممکن است برای همیشه دشوار باقی بماند.

2.مفصل مصنوعی زانو در فرودگاه یا گیت‌های امنیتی باعث هشدار می‌شود؟

بله، احتمال دارد. بسیاری از مفاصل مصنوعی فلزی هستند و ممکن است باعث به صدا درآمدن دستگاه‌های فلزیاب شوند. بهتر است کارت مخصوص بیماران دارای پروتز را همراه داشته باشید.

3.امکان سفر هوایی پس از جراحی تعویض مفصل زانو وجود دارد؟

توصیه می‌شود حداقل تا ۴ تا ۶ هفته پس از عمل از سفرهای طولانی‌مدت هوایی خودداری شود تا خطر لخته شدن خون کاهش یابد.

4.تعویض مفصل زانو موجب کوتاه یا بلند شدن پا می‌شود؟

در موارد نادر ممکن است اختلاف اندکی در طول پاها ایجاد شود، اما معمولاً پزشک تلاش می‌کند تا تعادل طبیعی حفظ شود.

5.مفصل مصنوعی به بدن بیمار حساسیت می‌دهد؟

در بیشتر موارد خیر. پروتزهای زانو از جنس‌هایی ساخته می‌شوند که با بدن سازگارند، اما در موارد نادر ممکن است بدن نسبت به برخی آلیاژها واکنش نشان دهد.